آرتروز(ساییدگی) زانو: علائم و درمان قطعی آن

chk21

استئوآرتریت زانو که معمولاً به عنوان آرتروز فرسایشی شناخته می شود، شرایطی است که در آن فضای بالش مانند طبیعی بین مفاصل (غضروف) دچار فرسایش می شود همانند آرتروز گردن. ضمن اینکه عوارض آرتروز گردن بسیار می‌باشد. هنگامی که این شرایط اتفاق می افتد، استخوان های مفاصل به یکدیگر ساییده می شوند و کمتر امکان جذب شوک های وارد شده توسط غضروف ها وجود دارد. نتیجه حاصل از این سایش می تواند درد زانو، ورم زانو، سفت شدن، کاهش امکان حرکت و گاهی اوقات تشکیل استخوان اضافی در محل باشد.

علائم و نشانه ها

از علایم آرتروز زانو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

علائم استئو آرتریت و علائم ساییدگی زانو اغلب به آرامی رشد کرده و با گذشت زمان تشدید می شود. علائم و نشانه های آرتروز زانو شامل موارد زیر هستند:

شایع ترین علت درد زانواست . درد زانو یک روز وجود داشته و روز دیگر وجود ندارد، احتمالاً سطح کم این زانو درد بطور مزمن در طولانی مدت احساس می شود و بطور متناوب با وارد آمدن فشار عود می کند؛ ممکن است درد ساییدگی مفصل زانو در هنگام انجام فعالیت های خاص همچون خم شدن، زانو زدن، چمباتمه زدن، یا بالا رفتن از چهارپایه افزایش پیدا کند.

حساسیت. مفصل شما ممکن است در هنگام وارد شدن فشار اندک به آن دچار ناراحتی شود. همینطور ممکن است زانو شما نسبت به لمس کردن حساس شود. حساسیت به لمس از دیگر علائم آرتروز زانو محسوب می شود.

خشکی زانو. سفت شدن مفاصل می تواند هنگامی قابل توجه باشد که شما صبح از خواب بیدار می شود یا برای یک مدت بی حرکت هستید. درد و سفتی زانو پس از عدم تحرک طولانی یا استراحت افزایش پیدا می کند و به این دلیل است افراد این درد را بیشتر در زمان بیدار شدن از خواب احساس می نمایند.

 از دست دادن قابلیت انعطاف پذیری. این حالت نیز از علایم ساییدگی زانو است و ممکن است شما توانایی حرکت دادن کامل مفاصل خود را نداشته باشید. فردی که به آرتروز زانوی متوسط تا پیشرفته مبتلا می باشد ممکن است حتی توانایی راست کردن زانوی خود را نداشته باشد.

صدا دادن زانو یا احساس سایش. شما ممکن است تق تق زانو یا احساس سایش در زمان استفاده از مفصل داشته باشید.

ورم زانو. ساییدگی استخوان ها ممکن است باعث التهاب و خراشیدگی زانو شود (برای مثال در محل مایع زانو). ورم زانو ممکن است با احساس گرما همراه باشد که این احساس می تواند حتی تا حد احساس سوختگی نیز تشدید شود. علاوه بر این زانو ممکن است حتی قرمز و در محل تماس گرم شود.

علت و دلایل

هنوز هیچ دلیل قطعی و مشخصی برای ابتلا به ارتروز زانو وجود ندارد امارایج ترین عوامل ابتلا به آرتروز زانو بالا رفتن سن است. توانایی بهبود و ترمیم غضروف با بالا رفتن سن فرد کاهش پیدا می کند و تقریباً همه افراد با گذشت زمان بطور تدریجی تا حدودی به بیماری ساییدگی زانو و عوارض آرتروز زانو مبتلا می شوند. به هر حال، عوامل متعدد می توانند ریسک ابتلای قابل توجه به این بیماری را بالا ببرد. مهمترین این عوامل و علت آرتروز زانو به شرح زیر هستند:

وزن: افزایش وزن باعث افزایش فشار وارد شده به همه مفاصل و بطور خاص مفاصل زانو می شود. در این حالت هر پوند وزن اضافه شده می تواند 3 تا 4 پوند وزن اضافی به زانوها وارد کند.

وراثت: این موضوع می تواند به خاطر مشکلات ارثی در ظاهر استخوان هایی که با مفصل زانو احاطه شده است، ایجاد شود.

جنسیت. زنان در سنین 55 سال و بالاتر از آن به احتمال بیشتر به آرتروز زانو در مقایسه با مردان مبتلا می شوند.

آسیب های تکراری ناشی از وارد شدن فشار به مفاصل. این آسیب ها معمولاً در نتیجه نوع شغلی که فرد به آن اشتغال دارد ایجاد می شود. افرادی که به مشاغل خاص که نیازمند انجام حجم زیادی از فعالیت های وارد کننده فشار به مفاصل همچون زانو زدن، چمباتمه زدن، یا بلند کردن اجسام سنگین هستند، به احتمال بیشتر به آرتروز زانو مبتلا می شوند. در این حالت دلیل ایجاد مشکل و ساییدگی زانو وارد شدن فشار ثابت به مفاصل به خاطر فعالیت شغلی فرد است.

سایر بیماری ها. افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید که دومین نوع شایع آرتروز در بین افراد مبتلا است به احتمال بیشتر به آرتروز مبتلا می شوند. علاوه بر این افراد دچار مشکلات متابولیک همچون افزایش غیر طبیعی آهن و یا افزایش غیر عادی هورمون رشد نیز با ریسک بالاتری با ابتلا به ساییدگی زانو مواجه خواهند شد.

آسیب های قبلی : اگر مفصل زانو به خاطر صدمه های قبلی همچون پارگی مینیسک، آسیب دیده باشد احتمال ابتلا به آرتروز زانو افزایش پیدا می کند.

وجود دفرمیتی های زانو مانند پا ضربدری، پا پرانتزی یا اختلالات کف پا مانند صافی کف پا یا قوس بیش از حد کف پا نیز می تواند در دراز مدت اثرات باعث فشار آمدن به زانو و بروز مشکل آرتروز زانو شود .

تشخیص

285x285_Severe_Knee_Pain_Slide_8

اگر شما با درد مفاصل یا سفت شدن آنها برای بیش از چند هفته مواجه شدید، لازم است با پزشک در این رابطه ملاقات نمایید.

در زمان انجام معاینه فیزیکی، پزشک مسائل زیر را بررسی می کند:

  • ورم مفصل، گرمی، یا قرمز شدن آن
  • سطح حساسیت زانو
  • دامنه حرکت زانو و میزان پایداری مفصل
  • صدا دادن زانو در زمان حرکت
  • مشکلات مربوط به قدم بر داشتن (نحوه راه رفتن)
  • هر گونه علائم موجود در ارتباط با عضلات، تاندون ها، و غضروف های اطراف زانو
  • درگیر شدن مفاصل دیگر (که نشانه ای از ابتلا به روماتیسم است)

عکس برداری رادیولوژی و ام آر آی. این آزمایش تصویر برداری می تواند تصویرهای دقیق از ساختارهای متراکم همچون استخوان تهیه کند. این تصاویر به پزشک برای تشخیص انواع مختلف آرتروز کمک می کند. عکس برداری رادیولوژی ممکن است نشان دهنده تنگ شدن فضای مفصل، تغییرات در وضعیت استخوان و تشکیل خار استخوان (استئوفیت) باشد. ام آر آی معمولاً برای تشخیص آرتروز لازم نیست، اما می تواند اطلاعات بیشتری را در صورت پیچیده بودن شرایط در اختیار پزشک معالج قرار دهد.

آزمایش خون. آزمایش خون می تواند سایر عوامل مربوط به درد مفاصل همچون ابتلای فرد به آرتریت روماتوئید را مشخص کند.

آزمایش مایع مفصلی. پزشک معالج می تواند از یک سوزن برای خارج کردن مایع مفصلی بیمار استفاده کند. آزمایش و بررسی این مایع می تواند در تعیین التهاب و درد ایجاد شده به خاطر نقرس یا عفونت، نقش مفید و تعیین کننده داشته باشد

راه و روش های درمان

knee_pain.ashx

آرتروز زانو می تواند هر حرکت بدن شما را تحت تاثیر خود قرار دهد، این حرکت ها شامل راه رفتن، بالا رفتن از پله، نشستن یا دراز کشیدن است. عمل جراحی می تواند باعث کاهش درد ایجاد شده در این رابطه شود، اما پزشکان اغلب توصیه می کنند ابتدا از سایر روش های درمانی برای رفع مشکل استفاده شود. این روش های درمانی ساییدگی زانو شامل موارد زیر هستند:

دارو

داروهای موجود در داروخانه ها شامل تیلنول (استامینوفن) و نیز داروهای ضد التهاب غیر استروئید (NSAIDS) همچون آدویل یا موترین (ایبوپروفن) یا آلیو (ناپروکسین سدیم) می توانند برای درمان این مشکل موثر باشند. در صورت نیاز می توان داروهای ضد التهاب غیر استروئید قوی تر برای درمان ساییدگی زانو تجویز کرد.

کرم ها یا روغن هایی که بطور موضعی بر روی پوست استفاده می شوند نیز می توانند به اشکال مختلف از داروخانه تهیه شود و بر روی محل برای کاهش علائم بیماری مورد استفاده قرار گیرد. انواع قوی تر این دارو را می توان در صورت نیاز برای بیمار تجویز کرد.

یک انتخاب دیگر برای درمان می تواند تزریق دارو به محل مفصل باشد. تزریق های کورتیکو استروئید می توانند با التهاب مبارزه کرده و یک روش درمانی سریع برای کاهش درد در اختیار شما قرار دهد که دوام و ماندگ‍اری آن تا چند ماه ادامه دارد. تزریق های اسید هیالورونیک نیز می تواند باعث تقویت مایع طبیعی مفصل شود که حرکت نرم و مناسب مفصل را امکان پذیر می کند.

تمرین های حرکتی و فیزیوتراپی

حرکت های ورزشی می تواند باعث تقویت عضلات نگهدارنده زانو شود. فیزیوتراپی نیز می تواند در این بخش مفید باشد. در این حالت متخصص فیزیوتراپی می تواند برنامه مناسب برای شما را طراحی کرده و نیاز شما به استفاده از بریس های حمایتی، اسپلینت، یا عصا را مشخص کند. اگر شما اضافه وزن دارید، تمرین های حرکتی می تواند به کاهش وزن و نیز کاهش بخشی از فشار وارد شده به زانوها کمک موثر نماید.

کاهش وزن

هر کیلوگرم وزن اضافه شده می تواند سه کیلوگرم فشار اضافی به زانوها وارد نماید. اگر شما نیاز به انجام عمل جراحی جایگزینی زانو دارید، احتمال موفقیت عمل جراحی در صورتی که ابتدا وزن اضافی خود را کاهش دهید، افزایش پیدا می کند.

مکمل های غذایی

بعضی افراد در رژیم غذایی خود از گلوکزامین و کندرویتین برای بهبود وضعیت آرتروز زانوی خود استفاده می کنند. مطالعات انجام شده در این حوزه نتایج متفاوتی را درباره تاثیر گذاری این روش نشان می دهند. در این رابطه می توان از مکمل های غذایی دیگر به نام SAMe نیز استفاده کرد که این مکمل ها نیز به خوبی داروهای مسکن موجود در داروخانه ها هستند و می توانند عوارض جانبی کمتری را برای بیمار به همراه داشته باشند. به هر حال تاثیر گذاری این مکمل ها آهسته تر انجام می شود. قبل از مصرف هر گونه مکمل غذایی (حتی موارد طبیعی)، با پزشک خود درباره عوارض جانبی مصرف این مواد صحبت کنید.

این روش های درمانی ساییدگی زانو می توانند تسکین کافی برای درد شما به صورتی ایجاد کنند که امکان حرکت راحت بیمار فراهم شود. اگر این داروها نتوانند درد را به میزان کافی کاهش دهند، تاثیرگذاری دارو کاهش پیدا کند، یا شما نتوانید دیگر مصرف دارو را تحمل کنید، پزشک ممکن است به شما استفاده از روش جراحی را برای درمان پیشنهاد کند. در این حالت معمولاً از دو نوع عمل جراحی در اغلب مواقع برای آرتروز زانو استفاده می شود که عبارت از جراحی آرتروسکوپی و جراحی جایگزینی زانو است.

عمل جراحی آرتروسکوپی

در این نوع جراحی، جراح یک لوله نازک متصل به یک دوربین بسیار کوچک را از طریق یک سوراخ کوچک به محل وارد کرده و از طریق آن داخل زانو را مشاهده می کند. در ادامه جراح می تواند غضروف آسیب دیده را از محل خارج کند یا پوشش نرم محافظ استخوان های مفصل را ترمیم کند. در این حالت امکان تمیز کردن یا خالی کردن محل از تکه های استخوان یا غضروف آزاد شده که ممکن است باعث ایجاد درد برای بیمار شده باشند، وجود خواهد داشت.

اکثر افراد می توانند پس از این عمل جراحی فعالیت های عادی خود را پس از چند روز از سر گیرند. دوره ریکاوری در این حالت معمولاً دردناک نیست. عمل جراحی آرتروسکوپی می تواند تسکین کوتاه مدت درد را برای بیمار به همراه داشته باشد. به این ترتیب این روش درمانی می تواند نیاز به انجام عمل جراحی پیچیده تر را نیز به تاخیر اندازد.

عمل جراحی جایگزینی زانو

اگر شما تمام روش های درمانی موجود برای آرتروز زانو را امتحان کردید و هنوز درد زانوی شما ادامه داشت، پزشک ممکن است به شما عمل جراحی جایگزینی زانو را پیشنهاد دهد. این روش درمانی ساییدگی زانو می تواند باعث کاهش درد و بهبود توانایی حرکتی شما شود.

عمل جراحی جایگزینی زانو شامل خارج کردن تمام یا بخشی از مفصل زانو و جایگزینی بخش های آسیب دیده با یک مفصل مصنوعی است. این مفصل های مصنوعی معمولاً از فلز و پلاستیک ساخته می شوند. انجام عمل جراحی مفصل زانو برای افراد بیمار یک روش درمانی مطلوب نیست، اما برای بعضی افراد مبتلا به آرتروز، نتایج این درمان می تواند تفاوت بین داشتن یک زندگی طبیعی یا قرارگیری در شرایط ناتوانی باشد. عمل جراحی می تواند به عنوان بخشی از برنامه درمانی شما مورد توجه قرار گیرد و به بازیابی عملکرد عادی مفاصل آسیب دیده و کاهش درد بیمار کمک موثر کند.

در صورتی که شما دارای شرایط زیر با ساییدگی زانو هستید، احتمالاً زمان انجام عمل جراحی زانو برای شما فرا رسیده است:

  • درد زانوی شدید که باعث ایجاد محدودیت در فعالیت های روزمره شما شده است
  • درد زانوی ملایم یا شدید در زمان استراحت، در طول روز یا در طول شب
  • التهاب مزمن زانو و ورم که با استراحت یا با مصرف دارو کاهش پیدا نمی کند
  • تغییر شکل زانو شامل خم شدن آن به سمت داخل یا خارج پا
  • سفت شدن زانو که شامل ناتوانی در خم کردن و صاف کردن زانو است
  • عدم کاهش درد ساییدگی زانو با استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئید (یا ناتوانی در تحمل کردن مصرف این داروها) یا با استفاده از سایر روش های درمانی محافظه کارانه

عمل جراحی جایگزینی زانو یک روش درمانی مناسب در زمان حاضر محسوب می شود. این روش یک درمان عالی برای افزایش کیفیت زندگی، کاهش درد و بهبود وضعیت حرکتی می باشد. معمولاً 90 تا 95 درصد عمل های جراحی جایگزینی زانو برای حداقل 15 سال دوام و ماندگاری داشته و این موضوع بستگی به سن فرد و سطح فعالیت وی دارد.

در عمل جراحی جایگزینی زانو بخش های آسیب دیده مفصل در ساییدگی زانو برداشته شده و با مفصل های جدید ساخته شده از فلز و پلاستیک جایگزین می شوند که می تواند دارای عملکرد مشابه یک زانوی عادی باشند. هنگامی که عمل جراحی جایگزینی زانو انجام می شود، استخوان و غضروف موجود در انتهای استخوان ران (فیمور) و بالای استخوان ساق پا (تیبیا) برداشته می شوند. این عمل جراحی با استفاده از ابزارهای مخصوص انجام می شود که می تواند سطح مناسب برای جایگذاری ایمپلنت را بطور کامل ایجاد نماید. در ادامه ایمپلنت ساخته شده از مواد فلزی و پلاستیکی در محل قرار داده می شود که این ایمپلنت می تواند عملکردی مشابه یک مفصل زانوی جدید برای بیماری داشته باشد. علاوه بر این ممکن است با توجه به شرایط بیمار در این عمل جراحی غضروف زیر کاسه زانو و نیز خود کاسه زانو نیز جایگزین شوند.

پس از انجام هر نوع عمل جراحی برای درمان آرتروز زانو، نیاز به یک دوره ریکاوری وجود دارد. زمان ریکاوری و توان بخشی بیمار در این حالت بستگی به نوع عمل جراحی انجام شده دارد. پزشک ممکن است در این رابطه به شما پیشنهاد دهد از یک برنامه فیزیوتراپی مناسب برای بازیابی توان زانو و نیز بازیابی دامنه حرکتی آن استفاده کنید. در این شرایط با توجه به روش درمانی استفاده شده، ممکن است نیاز به استفاده از یک بریس زانو یا استفاده از چوب زیر بغل یا عصا برای یک دوره زمانی وجود داشته باشد. در اکثر موارد، عمل جراحی انجام شده بر روی بیمار ساییدگی زانو می تواند باعث کاهش درد شود و امکان انجام ساده تر فعالیت های عادی روزمره را برای شما فراهم نماید.

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره آرتروسکوپی زانو و عمل جراحی تعویض مفصل زانو ( نحوه انجام عمل ، اقدامات قبل و بعد از عمل و ریکاوری بعد از عمل) می توانید مقاله مربوط به آرتروسکوپی زانو و عمل جراحی تعویض مفصل زانو را مطالعه نمایید