سیاتیک : درمان و علائم

sciaticaman

اگر ناگهان دچار کمردردی شده اید که همراه با آن درد به باسن و پشت ران و ساق شما هم انتشار پیدا می کند به احتمال زیاد دچار وضعیتی شده اید که به آن سیاتیک Sciatica می گویند. سیاتیک به دردهای تیر کشنده ای می گویند که از پشت باسن شروع شده و به پشت ران و ساق و گاهی کف پا تیر می کشد.

علائم و نشانه ها

افراد مبتلا به درد سیاتیک کاملا با این موضوع آشنا هستند که در سیاتیک با شدت بسیار خفیف آغاز می‌شود و به مرور افزایش یافته و تشدید می‌شود.

به‌طوری که تمامی ناحیه کمر و پاها را به مرور درگیر و دردناک می‌کند. گاهی شدت درد سیاتیک آنچنان زیاد می‌شود که بیمار حتی قادر نیست پاهای خود را حرکت دهد و در شرایط فیزیکی دیگری قرار گیرد.

به همین دلیل گاهی ممکن است شدت درد بیمار را خانه‌نشین کند. این واکنش‌ها همگی از علائم عود‌کردن سیاتیک در افراد است.

درد سیاتیک بسیار گسترده است و ممکن است طول یک پا و یا انگشتان پا را درگیر کند.

احساس گزگز خفیف، درد خفیف و یا احساس سوزش. در برخی افراد، این درد آنقدر شدید است که شخص را از فعالیت روزانه باز می دارد.

در اغلب مواقع، درد سیاتیک در یک طرف بدن می باشد.

برخی افراد دارای دردی کشنده در یکی از پاها و یا مفصل ران و همچنین بی حسی در پای دیگر می باشند. درد و بی حسی ممکن است در پشت ساق پا، پشت زانو و یا در کف پا نیز احساس شود.

در ابتدا درد سیاتیک آرام است و با گذشت زمان و در اثر عوامل زیر بدتر می شود:

بعد از ایستادن و نشستن، در شب، هنگام عطسه کردن و سرفه کردن و خندیدن، هنگامی که به پشت خم می شوید و یا به مدت طولانی راه می روید و یا اگر دچار تنگی کانال نخاع باشید.

درد  سیاتیک بیشتر با کرختی یا ضعف پاها همراه است.

درد سیاتیک باعث محدودیت حرکت بیمار می‌شود و با تغییر وضع از خوابیده به ایستاده، درد ناشی از آن تشدید می‌شود و البته تشخیص قطعی آن و این‌که مربوط به عنصر نگهدارنده یا دیسک بین مهره‌ای است، با متخصص و انجام آزمایشات تشخیصی است.

علت ها و دلایل

سیاتیک بیشتر در سنین 50-30 سالگی بوجود میاید و علت عمده آن پاره شدن دیسک بین مهره ای است. بدنبال وارد شدن فشار بیش از حد به ستون مهره، قسمت حلقوی محیطی دیسک ( آنولوس فیبروزوس) پاره شده و قسمت مرکزی ( نوکلئوس پولپوزوس) از بین شکاف پارگی به بیرون راه پیدا میکند. این قسمت بیرون زده را هرنی یا فتق میگویند.

مهمترین مشکلی که در فتق دیسک بوجود میاید اینست که قسمت بیرون زده به  ریشه های عصبی که در حال بیرون آمدن از نخاع و مهره هستند فشار وارد میکند. همچنین تماس مواد شیمیایی تشکیل دهنده قسمت ژلاتینی دیسک با ریشه های عصبی موجب تحریک و التهاب آنها میشود. این فشار و التهاب عصب موجب بروز علائم سیاتیک میگردد. در ستون مهره کمری این تغییرات بیشتر در دیسک بین مهره های 3 و 4 و دیسک بین مهره های 4 و 5 ایجاد میشود.

هرنی یا فتق دیسک معمولاً بعد از فعالیت هایی مانند بلند کردن یا هل دادن جسم سنگین یا خم شدن یا چرخیدن ناگهانی بوجود میاید. بطور متوسط از هر 50 نفر یک نفر در طول عمرش دچار هرنی دیسک میشود و از این تعداد در 25-10 درصد آنها علائم بیماری ممکن است بیش از شش ماه ادامه یابد.

راه ها و روش های درمان

استفاده از کیسه یخ‌ 

مقداری یخ در یک حوله تمیز قرار دهید و آن را به مدت حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بر روی ناحیه دردناک قرار دهید. این عمل را روزی ۴ مرتبه تکرار کنید. کیسه یخ باعث کاهش التهاب در محل می‌شود.

استفاده از کیسه‌ ‌آب گرم

پس از ۴۸ ساعت از شروع درد سیاتیک ، بهتر است در نواحی آسیب‌دیده، از گرما استفاده کنید. چنانچه درد سیاتیک  شما ادامه داشت، سعی کنید به‌طور تناوب کیسه‌های گرم و سرد را بر روی ناحیه مبتلا قرار دهید تا درد سیاتیک را درمان کنید

انجام حرکات کششی

ورزش‌های کششی غیرفعال به درمان سیاتیک کمک می‌کنند . از انجام حرکات پرتابی و یا پیچشی جدا پرهیز کنید.

داروهای ضد درد

 استامینوفن و پروفن معمول‌ترین داروهای ضددردی هستند که مورد استفاده قرار می‌گیرند،‌ولی استفاده بیش از مقادیر توصیه شده، نه تنها نفعی برای شما ندارد، بلکه بسیار زیان‌آور است، زیرا این داروها در صورت استفاده بیش از حد دارای عوارض جانبی نظیر تهوع، خونریزی از معده و یا زخم‌های دستگاه‌ گوارشی هستند. برای جلوگیری از چنین حالتی، استفاده از پمادهای پیروکسیکام و دیکلوفناک هم  در درمان درد سیاتیک مناسب است.

علاوه بر این داروها در برخی از موارد ممکن است پزشک  متخصص درمان سیاتیک ( متخصص طب فیزیکی و توانبخشی) با توجه به علائم بیماری از داروهای دیگری نظیر شل‌کننده‌های‌ عضلانی، داروهای ضدافسردگی و …‌‌ استفاده کند، ولی استفاده از این‌گونه داروها فقط با دستور پزشک امکان‌پذیر است.

فیزیوتراپی

اگر دیسک‌ شما از جای خود بیرون زده است، فیزیوتراپی نقشی اساسی در بهبودی شما دارد.هدف از انجام ورزش‌هایی که به‌طور معمول در فیزیوتراپی انجام می‌شوند، کمک به قرار گرفتن بدن و اندام شما در وضعیت صحیح، تقویت عضلاتی که از کمر شما حمایت می‌کنند و نیز کمک به تقویت انعطاف‌پذیری بدن شما است.

ورزش‌ های معمولی

ورزش موجب آزاد کردن اندورفین‌ها (مورفین درونی بدن) می‌شود. اندورفین‌ها واسطه‌های شیمیایی هستند که از رسیدن پیام‌های درد به مغز جلوگیری می‌کنند. ورزش با تحریک آزاد شدن اندروفین‌ها در مقابله با ناراحتی‌های مزمن کمک بسیاری می‌کند.