درمان پارگی و آسیب تاندون زانو

00031341

تاندون های کشکک زانو به همراه عضلات جلوی ران (یعنی عضله چهار سر ران) وظیفه صاف کردن پا را بر عهده دارند. هر چند همه افراد ممکن است به آسیب دیدگی تاندون زانو دچار شوند، اما پارگی تاندون بیشتر در بین افراد میانسالی مشاهده می شود که به انجام فعالیت هایی همچون دویدن یا ورزش های پرشی اشتغال دارند. پارگی کامل تاندون کشکک زانو یک آسیب دیدگی خاص است که می تواند باعث ناتوانی فرد شود. درمان این نوع آسیب دیدگی معمولاً به عمل جراحی برای بازیابی عملکرد کامل زانو نیاز دارد.

آناتومی

تاندون ها عضلات را به استخوان ها متصل می کنند. تاندون کشکک زانو ناحیه پایین کشکک (استخوان پاتلا) را به ناحیه بالای استخوان ران (تیبیا) متصل می کند. در واقع در این ناحیه یک رباط وجود دارد که دو استخوان مختلف یعنی استخوان پاتلا و تیبیا را به یکدیگر متصل می کند.

پارگی تاندون زانو چیست؟

پارگی  و آسیب تاندون زانو می تواند به صورت جزئی یا کامل در افراد مشاهده شود.

پارگی جزئی: در بسیاری از مواقع پارگی تاندون زانو باعث جدا شدن کامل بافت نرم نمی شود. این پارگی در واقع شبیه طنابی است که بیش از حد کشیده شده و بخشی از ساختار تشکیل دهنده آن پاره شده است، اما با این وجود طناب هنوز یک تکه بوده و به دو قسمت تقسیم نمی شود.

پارگی کامل: پارگی کامل تاندون زانو می تواند باعث جدا شدن بافت نرم به دو قسمت مجزا شود.

تاندون زانو اغلب از محل اتصال به کشکک دچار پارگی  و آسیب می شود و در هنگام پاره شدن می تواند یک تکه استخوان را نیز جدا کند. هنگامی که تاندون زانو بطور کامل پاره شود، تاندون از استخوان کشکک جدا می شود. بدون وجود این ارتباط، فرد نمی تواند زانوی خود را صاف کند. هنگامی که پارگی به خاطر شرایط یک بیماری همچون تاندونیت ایجاد شده باشد، تاندون معمولاً از وسط دچار پارگی می شود.

علائم و نشانه ها

هنگامی که تاندون زانو دچار پارگی و آسیب  می شود، اغلب صدا از محل زانو شنیده می شود و به دنبال آن درد و ورم در این ناحیه ایجاد می شود. سایر علائم مربوط به این مشکل به شرح زیر هستند:

  • تو رفتگی در پایین کشکک زانو و محلی که تاندون دچار پارگی شده است
  • کبودی
  • ناراحتی
  • انقباض ماهیچه
  • حرکت کشکک به سمت استخوان ران به خاطر عدم اتصال آن به استخوان ساق پا
  • ناتوانی در صاف کردن زانو
  • مشکلات راه رفتن به خاطر عملکرد نامناسب و خالی کردن زانو

علت ها و دلایل

آسیب دیدگی تاندون: وارد شدن فشار بیش از حد می تواند باعث پارگی و آسیب  تاندون زانو شود.

زمین خوردن: تماس مستقیم از جلو به زانو در نتیجه افتادن یا ضربه خوردن می تواند باعث پارگی تاندون زانو شود.

پریدن: تاندون زانو معمولاً در زمانی که زانو خم شده و پا بر روی زمین قرار می گیرد، دچار پارگی می شود. برای مثال این شرایط را می توان در هنگام پریدن مشاهده کرد.

ضعیف شدن تاندون: ضعیف شدن تاندون زانو می تواند باعث پارگی آن شود. عوامل مختلف و متعدد می توانند با ضعیف شدن تاندون زانو ارتباط داشته باشند.

تاندونیت پاتلا: التهاب تاندون پاتلا در اصطلاح تاندونیت پاتلا نامیده می شود و این مشکل می تواند باعث ضعیف شدن تاندون شود. علاوه بر این ابتلا به تاندونیت پاتلا می تواند باعث ایجاد پارگی های کوچک در تاندون زانو شود.

ابتلا به بیماری های مزمن: ضعیف شدن تاندون می تواند در نتیجه ابتلا به بیماری هایی که سیستم خون رسانی را مختل می کند، در افراد مشاهده گردد. بیماری های مزمن که می توانند باعث ضعیف شدن تاندون شوند، به شرح زیر می باشند:

  • نارسائی مزمن کلیه
  • بیماری های نادر ژنتیکی
  • آرتریت روماتوئید
  • لوپوس اریتماتوس سیستمیک (SLE)
  • دیابت
  • عفونت
  • بیماری متابولیک

استفاده از استروئید: مصرف داروهایی مثل کورتیکو استروئید و آنابولیک استروئید با ضعف عضلات و تاندون ها ارتباط مستقیم دارند.

عمل جراحی: عمل های جراحی قبلی انجام شده بر روی تاندون و نواحی اطراف آن همچون عمل جراحی تعویض کامل مفصل یا بازسازی رباط صلیبی قدامی می تواند ریسک پارگی تاندون زانو را افزایش دهد.

تشخیص

بررسی سابقه مشکل بیمار: پزشک ابتدا سابقه ایجاد مشکل را بررسی می نماید. برای تعیین علت دقیق مشاهده علائم، پزشک نحوه خم کردن و صاف کردن زانو را بررسی می نماید. با وجودی که این آزمایش می تواند دردناک باشد، با این وجود انجام آن برای تشخیص پارگی تاندون زانو با اهمیت می باشد.

برای تایید تشخیص مشکل، پزشک ممکن است از عکس برداری رادیولوژی یا اسکن ام آر آی (MRI) زانو استفاده نماید.

در تصویر بالا استخوان کشکک به خاطر پارگی تاندون از محل خود حرکت کرده و در موقعیت نامناسب قرار گرفته است.

راه ها و روش های درمان

در صورتی که پزشک تشخیص دهد بیمار دچار پارگی تاندون زانو شده است، لازم است از خدمات دکتر متخصص ارتوپد برای درمان مشکل استفاده شود. در این حالت نوع درمان استفاده شده برای بیمار بستگی به عوامل متعدد به شرح زیر دارد:

  • نوع و اندازه پارگی ایجاد شده
  • سطح فعالیت بیمار
  • سن بیمار

درمان بدون جراحی

درمان پارگی تاندون زانو از نوع جزئی و بسیار کوچک  به خوبی به روش های درمانی غیر جراحی واکنش نشان می دهند. بعضی از مهمترین این روش ها به شرح زیر هستند:

بی حرکت کردن: پزشک ممکن است به بیمار توصیه کند از یک بریس یا ابزار بی حرکت کننده برای زانوی خود استفاده کند. انجام این کار می تواند به صاف نگه داشتن زانو و ترمیم آن کمک موثر نماید. در اکثر مواقع بیمار نیاز به استفاده از عصای زیر بغل به منظور اجتناب از قرار دادن تمام وزن خود بر روی پا دارد. در حالت عادی استفاده از بریس یا ابزارهای بی حرکت کننده به مدت 3 تا 6 هفته ادامه پیدا می کند.

فیزیوتراپی: تمرین های حرکتی خاص می توانند منجر به بازیابی نیرومندی و دامنه حرکت تاندون زانو شوند. در هنگام استفاده از بریس، پزشک ممکن است به بیمار پیشنهاد دهد از تمرین های حرکتی برای تقویت عضلات چهار سر ران استفاده نماید. همچنین معمولاً به بیمار توصیه می شود پای خود را در حالت صاف و بالاتر از سطح بدن نگه دارد. با گذشت زمان، پزشک و متخصص فیزیوتراپی بریس بیمار را آزاد می کنند. انجام این کار به حرکت آزادانه تر زانو و افزایش دامنه حرکتی آن کمک می کند. با بهبود بیشتر مشکل، برای بیمار تمرین های حرکتی تقویتی جدی تر توصیه خواهد شد.

عمل جراحی

اکثر افراد برای بازیابی عملکرد عادی پای خود نیاز به عمل جراحی دارند. در عمل جراحی، تاندون پا پاره شده مجدداً به استخوان کشکک متصل می شود. افراد نیازمند عمل جراحی بهتر است این درمان را در مراحل اولیه پس از ایجاد آسیب دیدگی انجام دهند. ترمیم به موقع می تواند از زخم شدن تاندون و سفت شدن آن در یک موقعیت کوتاه تر جلوگیری نماید.مراحل انجام این روش درمانی به شرح زیر است:

بستری شدن در بیمارستان: ترمیم تاندون معمولاً به صورت سرپایی بر روی بیماران انجام می شود. برای انجام این کار در اکثر موارد لازم است فرد حداقل برای یک شب پس از عمل جراحی در بیمارستان بماند. به هر حال نیاز فرد به ماندن در بیمارستان بستگی به نیازهای درمانی وی دارد. این عمل جراحی را می توان با استفاده از بی حسی پایین تنه (ستون فقرات) یا بی هوشی عمومی انجام داد. به هر حال انجام این عمل جراحی با استفاده از بی حسی موضعی امکان پذیر نیست.

روش: برای متصل کردن مجدد تاندون، از بخیه استفاده شده و سوراخ هایی در استخوان کشکک برای اتصال تاندون به آن ایجاد می شود. این بخیه ها به بالای استخوان کشکک بسته می شوند. در این حالت جراح باید به دقت بخیه ها را به محل متصل کند تا به این ترتیب سطح کشیدگی تاندون زانوی مناسب را ایجاد کند. علاوه بر این، جراح می بایست موقعیت استخوان کشکک را در هنگام عمل جراحی تا حد ممکن به وضعیت قبل از آسیب دیدگی آن نزدیک نماید.

1

تصویر بالا نحوه ترمیم تاندون با استفاده از ایجاد سوراخ در استخوان کشکک را نشان می دهد.

2

تکنیک های جدید: در یک پیشرفت جدید ایجاد شده در حوزه ترمیم تاندون زانو، از بخیه های لنگر مانند برای درمان بیمار استفاده می شود. جراح از این بخیه ها برای دوختن تاندون به زیر استخوان کشکک استفاده می کند. به این ترتیب دیگر نیازی به ایجاد سوراخ در استخوان کشکک وجود نخواهد داشت.

تصویر فوق نحوه ترمیم تاندون زانو را با بخیه های لنگر مانند نشان می دهد.

ح

عوارض: رایج ترین عوارض ترمیم تاندون کشکک شامل ضعف و کاهش دامنه حرکتی زانو است. همچنین در این حالت امکان پارگی مجدد تاندون وجود دارد و تاندون ترمیم شده می تواند از استخوان کشکک جدا شود. علاوه بر این، موقعیت استخوان کشکک ممکن است پس از عمل جراحی متفاوت از حالت عادی آن باشد. مشابه سایر انواع عمل های جراحی، سایر عوارض جانبی این روش درمانی شامل عفونت، باز شدن زخم، تشکیل لخته خونی، و عوارض مربوط به استفاده از مواد بی حسی باشد.

توانبخشی: پس از عمل جراحی پارگی تاندون زانو لازم است برای کنترل درد از یخ درمانی و دارو استفاده شود. در حدود 2 هفته پس از جراحی، بخیه های پوست و گیره های استفاده شده در مطب جراح کشیده می شوند. در اکثر موارد، ترمیم ایجاد شده با استفاده از یک بی حرکت کننده یا قالب تثبیت می شود. در این حالت به بیمار اجازه داده می شود وزن خود را با استفاده از یک بریس و عصا (یا واکر) بر روی پاها قرار دهد. پس از 4 تا 6 هفته، پای بیمار باید توانایی تحمل وزن کامل فرد را دارد. با گذشت زمان، تمرین های حرکتی تقویتی به برنامه توان بخشی بیمار اضافه خواهد شد.

ریکاوری کامل بیمار پس از عمل جراحی به حدود 6 ماه زمان نیاز دارد. با این وجود، بسیاری از بیماران بیان می کنند که قبل از دستیابی به تمام اهداف درمانی خود به 12 ماه زمان برای ریکاوری نیاز داشته اند.

نتایج درمان

اکثر افراد می توانند فعالیت های کاری خود را پس از دوره ریکاوری عمل جراحی پارگی و آسیب تاندون زانو مجدداً شروع نمایند. با این وجود بسیاری از آنها با سفت شدن پای آسیب دیده مواجه می شوند. اما در اکثر موارد پای آسیب دیده می تواند دامنه حرکتی خود را مشابه پای سالم به دست آورد.

در صورتی که شما به فعالیت های ورزشی اشتغال دارید، جراح احتمالاً از شما می خواهد قدرت پای خود را قبل از بازگشت به فعالیت های ورزشی مورد بررسی قرار دهید. در این حالت جراح قدرت پای شما را با استفاده از آزمایش های خاص برای بررسی عملکرد زانو بررسی می نماید. هدف از این آزمایش ها بررسی بازیابی حداقل 85 تا 90 درصد قدرت پای آسیب دیده می باشد. علاوه بر قدرت پا، جراح میزان تحمل پا، وضعیت تعادلی، و ایجاد هر گونه ورم را قبل از بازگشت به فعالیت های عادی بررسی می نماید.