بیماری روماتیسم مفصلی: علائم و درمان

493x335_mistakes_with_ra_ref_guide

در اصطلاح روماتیسم مفصلی یک بیماری خود ایمن است، به این معنا که سیستم ایمنی خود بیمار به بدن او حمله میکند . در بیماری روماتیسم سیستم ایمنی بدن به بافت های سالم مفاصل حمله میکند و موجب التهاب مایع درون مفصل می شود.

التهاب مایع درون مفصلی ( با نام سیناویوم) میتواند موجب درد ، خشکی و بی حرکتی، ورم ، گرمی و قرمز شدن مفصل شود . مفصلی که مورد حمله قرار گرفته است حتی ممکن است تغییر شکل بدهد و در نتیجه شخص توانایی حرکت دادن ان به طور عادی را نداشته باشد. روماتیسم لگن بیماری است که در بدن شخص پیشروی میکند و به صورت دوره ای درد و التهاب آن بیشتر می شود که به آن "حمله" می گویند و بعد از گذشتن از هر حمله بیماری ، درمان روماتیسم مفصلی صورت گرفته و درد و التهاب بهبود میابد و در ادامه به علایم روماتیسم مفصلی میپردازیم.

در بیمارانی که از روماتیسم مفصلی زانو رنج می‌برند، آنتی‌بادی‌ها بر علیه غشای پوشاننده سطح مفصل که "سینوویوم" نام دارد، ساخته می‌شود.در نتیجه، در داخل و اطراف مفصل زانو التهاب ایجاد می‌شود. به مرور زمان به علت روماتیسم مفصلی زانو این التهاب باعث آسیب‌دیدگی مفصل زانو و سطوح مفصلی و نیز ساییدگی سر استخوان‌هایی که در مفصل زانو قرار دارند، خواهد شد.

روماتیسم پا ممکن است به مفاصل زیادی در بدن آسیب برساند . در برخی بیماران حتی امکان دارد بیماری به نواحی دیگری از بدن مانند چشم ها، خون، ریه ها و قلب آسیب برساند.

اگرچه روماتیسم مفصلی درهرسنی میتواند رخ دهد اما اغلب درسنین بعدا ز40 سالگی اتفاق می افتد.این اختلال درخانمها شایعتر است.

درمان روماتیسم براساس کنترل علائم بیماری وجلوگیری ازآسیب دیدگی مفاصل رخ میدهد.

این یک باور غلط است که افراد مبتلا به رماتیسم لگن باید هرگونه فعالیت فیزیکی را کنار بگذارند. در اصل، عدم فعالیت فرد می‌تواند موجب افزایش درد و ناراحتی او گردد. عدم تحرک باعث گرفتگی و ضعف در عضلات اطراف لگن شده و درنتیجه برای درمان این بیماری لازم است که فرد سطح قابل قبولی از فعالیت‌های فیزیکی را انجام دهد.

علائم و نشانه ها

نشانه ها و علائم روماتیسم مفصلی شامل موارد زیراست

1-ضعف،افزایش حرارت ،تورم مفصل

2-سخت شدن مفصل هنگام صبح که ممکن است ساعت های طولانی پایدارباشد

3-ضربان دربافت های زیرپوست درناحیه بازو

4-خستگی،تب وکاهش وزن

روماتیسم درمراحل اولیه برروی مفاصل کوچکترمانند مفاصلی که انگشت شما را به دست وانگشتان پا را به پا متصل کرده اند تاثیرمیگذارد.

زمانیکه بیماری پیشرفت کرد میتواند برنواحی دیگری مانند مچ دست ها،زانو،مچ پاها،آرنج،لگن وشانه تاثیربگذارد.

دراکثرموارد روماتیسم برروی مفاصل هردوطرف بدن تاثیرمیگذارد.

میزان شدت علائم رماتیسم متفاوت است ودچارافت وخیزاست.دوره ای که درد شدید میشود دوره فوران درد گفته میشود وزمانیکه درد وتورم کاملا ناپدید میشود فرونشستن درد گفته میشود.

باگذشت زمان روماتیسم باعث میشود که مفصل ها تغییرشکل دهند وازجای خود حرکت کنند. علائم روماتیسم زانو در فرد مبتلابه آرتریت روماتوئید زانو درد تورم، التهاب سفتی گرم شدن مفاصل اطراف زانو تب علائم شبیه آنفولانزا خستگی می باشد .

علت و دلایل

20101101-realage-understanding-rheumatoid-arthritis-300x205

علت آرتریت مفصلی مشخص نیست. گفته می شود که این بیماری ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و هورمونی است. وقتی فرد به آرتریت مفصلی مبتلا می شود، چیزی سیستم ایمنی بدن را تحریک می کند تا مفاصل و ارگان های دیگری را مورد حمله قرار دهد. بعضی از نظریات بیانگر این است که یک ویروس یا باکتری سیستم ایمنی را دگرگون می کند و باعث می شود به مفاصل حمله کند. در بعضی از نظریات گفته میشود که مصرف دخانیات منجر به آرتریت مفصلی می شود.

تحقیقات دقیقا مشخص نکرده اند که ژنتیک چه نقشی در ابتلا به این بیماری ایفا می کند. به نظر می رسد که بعضی از افراد یک عامل ژنتیکی یا موروثی دارند که احتمال ابتلای آنها به بیماری آرتریت مفصلی را افزایش می دهد.

وقتی سیستم ایمنی تحریک شد، سلول های ایمنی از خون به مفاصل و بافت غشای مفصل که سینوویوم نام دارد منتقل می شود، در این محل، سلول های ایمنی موادی التهابی ایجاد می کنند که باعث خارش، فرسایش عضروف و ورم و التهاب غشای مفصل می شود. با فرساش غضروف، فضای بین استخوان ها محدود می شود.با تشدید بیماری، استخوان ها به همدیگر سائیده می شوند.

التهاب غشای مفصل باعث می شود که در مفصل مایعی ایجاد شود. با گسترش غشا، این مایع به استخوان آسیب وارد می کند.

تمامی این موارد باعث می شوند که مفصل دردناک و متورم شود و وقتی آن را لمس می کنیم گرم است.

تشخیص

تشخیص روماتیسم درمراحل اولیه دشوار است به دلیل اینکه علائم و نشانه ها ی این بیماری بسیار شبیه به بیماری ها ی دیگر است.برای تشخیص ،یک آزمایش خون یا تست فیزیکی کافی نیست.

با معاینه فیزیکی بیمار پزشک مفاصل بیمار را برای بروز هرگونه تورم،قرمزی و افزایش حرارت ارزیابی میکند.پزشک همچنین واکنش و استقامت ماهیچه ها را ارزیابی میکند.

آرتریت مفصلی با ترکیبی از موارد زیر تشخیص داده می شود:

  • موقعیت و تقارن مفاصل دردناک، مخصوصا مفاصل دست
  • سفتی عضله در هنگام صبح
  • برآمدگی در زیر پوست
  • نتایج آزمایش عکسبرداری با اشعه ایکس
  • آزمایشات خون

راه ها و روش های درمان

راه قطعی برای درمان رماتیسم مفصلی وجود ندارد اما به کار گیری روش های درمانی گوناگون می تواند به کاهش التهاب مفاصل کند و از آسیب مفاصل جلوگیری کرده و یا روند آن را کند نماید ،همچنین احتمال ناتوانی را در بیمار کاهش داده و این امکان را ایجاد کند که تا حد ممکن به صورت فعالانه به زندگی عادی ادامه دهد.

انجام به موقع و هر چه سریع تر درمان روماتیسم مفصلی  از جمله اصلاح برخی عادات حرکتی روزانه ، مصرف دارو، استفاده از وسایل کمکی و جراحی می تواند میزان تاثیر بیماری بر مفاصل و ریسک از بین رفتن آن ها را کاهش دهد. در ادامه روش های درمان روماتیسم مفصلی بررسی شده اند :

کنترل روند پیشرفت بیماری

داروهای مختلفی در دسترش هستند که میتوانند پیشروی بیماری را متوقف و در درمان رماتیسم مفصلی موثر بوده و ریسک ابتلای بیمار به عوارض بعدی بیماری را کاهش دهند. این دارو ها معمولا به دو دسته کلی تقسیم می شوند : "داروهای ضد روماتیسم اصلاح کننده بیماری" یا DMARDs و داروهای بیولوژیک

داروهای DMARDs

در بیماری روماتیسم سیستم ایمنی بدن مواد شیمیایی ترشح میکند که به مفاصل و همچنین به استخوان تاندون ها لیگامنت ها و غضروف های اطراف مفصل آسیب میزند. عملکرد این داروها DMARDs به این صورت است که اثر این مواد شیمیایی ترشح شده توسط سیستم ایمنی بدن را از بین می برند.

داروهای بیولوژیک

این داروها به بدن بیمار تزریق میشوند و عملکرد آن ها به این صورت است که اثر برخی مواد شیمیایی خاص در خون ، که سیستم ایمنی بدن را فعال میکنند، را خنثی میکنند . عوارض جانبی این داروها معمولا کم است و شامل واکنش پوستی به دارو در محل تزریق، احساس ضعف ، تب و سردرد میشود.

تسکین درد

علاوه بر داروهایی که برای کنترل پیشروی بیماری استفاده می شود ، ممکن است داروهایی نیز برای تسکین درد بیمار تجویز شود.

برخی از انواع داروهایی که ممکن است برای تسکین درد بیمار تجویز شوند داروهای مسکن ، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و کورتیزون ها هستند. ( کورتیزون داروی بسیار قوی است که درد، خشکی و التهاب مفاصل را کاهش میدهد . این دارو ممکن است به صورت قرص ، تزریق عضلانی یا تزریق مستقیم در مفصل تجویز شود)

درمان های کمکی

پزشک شما ممکن است شما را به سایر مراکز درمانی مانند مرکز فیزیوتراپی معرفی کند . این مراکز می توانند به شما در کاهش علائمی که در اثر روماتیسم بروز کرده اند کمک کنند

فیزیوتراپی

فیزیوتراپیست میتواند میزان آمادگی جسمانی شما و قدرت عضلات را بالا ببرد و از این طریق مفاصل شما را قوی و منعطف کند . فیزیوتراپ همچنین با کمک تکنیک های گرما درمانی و سرما درمانی و دستگاه TENS به تسکین درد بیمار کمک میکند. دستگاه TENS ، دستگاهی است که با اعمال پالس های کوچک الکتریسیته به مفاصل آسیب دیده ، سر شاخه های عصبی را در آن قسمت بی حس میکند و از این طریق به تسکین درد روماتیم کمک میکند.

کار درمانی

در صورتی بیماری روماتیسم حتی انجام کارهای ساده روزانه را هم برای بیمار مشکل کرده باشد ، روش کار درمانی میتواند کمک کند. تکنسین کاردرمانی یک برنامه تمرینی و توصیه های ویژه ای( برای اجرا هم در خانه و هم محل کار )   به بیمار می دهد که به حمایت از مفاصل و بهبود آن ها کمک میکند. تکنسین کار درمانی ممکن است استفاده از برخی وسایل کمکی مانند اسپلینت را به شما پیشنهاد دهد.

اصلاح مشکلات پا

در صورتی که شخص علاوه بر روماتیسم به بیماری های پا ( مانند کف پای صاف) مبتلا باشد که موجب درد بیشتر مفاصل خواهند شد ، یک متخصص پا برای اصلاح این حالت برخی روش های درمانی ویژه و استفاده از کفی ها و کفش های مخصوص را برای بیمار تجویز میکند.

عمل جراحی

گاهی اوقات با وجود به کارگیری درمان های دارویی ، مفاصل شخص آسیب می بینند. در این موارد ممکن است پزشک انجام عمل جراحی را تجویز کند تا شخص بتواند دوباره از مفصل خود استفاده کند. عمل جراحی همچنین ممکن است برای تسکین درد شدید یا اصلاح بدشکلی های ایجاد شده در مفصل بر اثر روماتیسم تجویز شود.

جراحی انگشتان ، دست و مچ دست

اعمال جراحی مختلفی برای اصلاح مشکلات مفصلی دست انجام میشود ، برخی از آن ها عبارتند از

-  عمل جراحی آزاد سازی سندرم تونل کارپال ( برش دادن یکی از رباط های مچ دست برای برطرف کردن فشار وارد شده بر روی مچ دست)

-  آزادسازی تاندون های انگشتان برای درمان خمشدگی غیر طبیعی انگشتان

-  خارج کردن بافت ملتهب موجود در مفاصل انگشتان دست

آرتروسکوپی

در روش آرتروسکوپی بافت ملتهب مفصل از آن خارج می شود . در طول عمل یک برش کوچک روی پوست ایجاد میشود و از طریق آن یک لوله باریک که در آن منبع نور و یک دوربین کوچک قرار دارد وارد مفصل میشوند و جراح میتواند توسط آن داخل مفصل را ببیند.

از طریق برش کوچک دیگری نیز وسایل جراحی کوچکی وارد مفصل می شوند و عمل جراحی انجام می شود. معمولا پس از عمل نیازی نیست که بیمار در بیمارستان بماند اما برای چند روز بیمار باید مراقبت های ویژه را در خانه انجام دهد.

جراحی تعویض مفصل

برخی از بیماران مبتلا به رماتیسم مفصلی نیاز به انجام عمل جراحی ، برای جایگزینی بخشی یا تمامی از مفصل خود با مفصل مصنوعی، دارند، به عنوان مثال تعویض مفصل شانه ، تعویض مفصل زانو یا لگن . این عمل اصطلاحا عمل تعویض مفصل یا آرتروپلاستی گفته می شود. تعویض مفصل یک عمل جراحی باز و دشوار است و پس از انجام آن بیمار باید چند روز در بیمارستان بستری باشد و دوره توانبخشی پس از عمل نیز جند ماه طول خواهد کشید. مفاصل مصنوعی که اخیرا تولید می شوند طول عمری بین 10 تا 20 سال دارند .

Untitled

عمل سیناوکتومی

در مواردی که در روماتیسم زانو ، تورم زانو با استفاده از دارو خوب نمیشود عمل سیناوکتومی انجام می شود. در این عمل مایع اضافی داخل مفصل ، از درون آن خارج می شود تا از فرسوده شدن و از بین رفتن غضروف و استخوان جلوگیری شود و همچنین درد ناشی از تورم بعلت رماتیسم زانو بهبود یابد . امکان دارد پس از عمل جراحی دوباره مایع مفصلی ترشح شود و زانو متورم شود که در این صورت عمل باید تکرار شود.

خشک کردن مفصل (جوش دادن استخوان)

f

این عمل که با نام آرترودز یا فیوژن مفصل شناخته می شود برای رفع درد ناشی از روماتیسم در مفاصل لگن، مچ پا ، مچ دست ، انگشتان دست و پا و رماتیسم ستون فقرات انجام می شود. در روش آرترودز دو استخوان که در دو سر مفصل قرار دارند ، پس از برش دادن سطح مفصل، با یکدیگر ادغام میشوند و به هم جوش داده می شوند.