اسکولیوز (انحراف ستون فقرات)

images

 به عبارت دیگر هنگامی که از روبرو به ستون مهره ها نگاه می کنیم ستون مهره مستقیم و در امتداد یک خط عمودی صاف می باشد. هر گاه این خط صاف دچار خمیدگی گردد در نگاه از روبرو دیگر ستون مهره بصورت یک امتداد مستقیم دیده نمی شود و به یک یا هر دو سمت دچار خمیدگی می شود که به این امر اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات می گوییم.

ایجاد اسکولیوز یک روند تدریجی دارد. اسکولیوز معمولاً درست قبل یا در خلال بلوغ مود توجه قرار می گیرد. زمانی که جهش رشدی در فرد ایجاد شده است. بروز اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات در خانم ها شایع تر از آقایان می باشد. در موارد کمی اسکولیوز در دوره نوزادی تشخیص داده می شود و لذا درمان زودتر شروع می گردد.

انواع اسکولیوز

تقسیم بندی اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) بر اساس مادرزادی و یا اکتسابی بودن به شرح زیر است

مادرزادی

فرد به هنگام تولد ،دارای ناهنجاری مهره ای بوده و ستون فقرات وی انحراف جانبی دارد.

 اکتسابی

به انواعی از اسکولیوز اطلاق می شود که فرد در طول دوران زندگی تحت تأثیر عوامل مختلف به آن دچار می شود (  اسکولیوز در بزرگسالان )

علائم و نشانه ها

در شروع بیماری اغلب اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) درد ندارد و می تواند تشخیص آن مشکل باشد.

قرار نداشتن شانه ها یا دو سمت لگن در یک سطح مثلاً یک شانه بالاتر از شانه دیگر باشد.

وجود داشتن یک حالت برجستگی یا کوهان در یک سمت ستون مهره در قسمت پشت

ضعف عضلات یک سمت ستون مهره که در معاینه بصورت تحلیل رفتن عضلات یک سمت ستون مهره خود را نشان می دهد.

کمردرد مزمن

افتادگی شانه ها

عوارض

  •     درد
  •     اختلال در عملکرد سیستم قلبی – ریوی
  •     اختلالات عصبی
  •     اختلال در راه رفتن
  •     کاهش تحرک ستون فقرات

راه ها و روش های درمان

درمان بدون جراحی

 وقتی که شدت انحراف ستون مهره زیر 20 درجه است یا سن بچه نزدیک سن بلوغ است پزشک ارتوپد معمولاً فقط بیمار را تحت نظر گرفته و درمانی انجام نمیدهد. در این موارد پزشک معالج هر 6-3 ماه از بیمار عکسبرداری کرده و شدت قوس را اندازه گیری میکند تا اگر قوس شدیدتر شد درمان مناسب را انجام دهد.

اگر شدت قوس ستون مهره بین 45-25 درجه باشد و بچه هنوز در حال رشد باشد پزشک ارتوپد معمولاً از بریس استفاده میکند. هدف از استفاده از بریس در این وارد این است که تا کامل شدن بلوغ فرد از بیشتر شدن شدت قوس جانبی ممانعت به عمل آید.

بریس ها وسایلی هستند که به دور کمر و تنه بسته می شوند. گاهی در بیمارانی که سن کمی دارند ممکن است پزشک معالج تصمیم بگیرد موقتا از بریس استفاده کند تا وقتی سن وی کمی بیشتر شد عمل جراحی را انجام دهد. معمول ترین بریسی که در درمان اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) بکار می رود بریس میلواکی است که از ناحیه لگن تا گردن فرد را می گیرد و از کنار هم به قفسه سینه فشار می آورد تا انحراف جانبی را اصلاح کند. این بریس بای تا پایان بلوغ پوشیده شود و در آن زمان در یک بازه زمانی 12-6 ماه کم کم کنار گذاشته شود.

 اگر شدت قوس ستون مهره بیش از 45 درجه باشد و بچه هنوز در حال رشد باشد پزشک معالج ممکن است توصیه به عمل جراحی کند.

در قوس های بیش از 55-50 درجه حتی وقتی سن رشد بچه کامل شده است ممکن است عمل جراحی انجام شود. در مواردی هم که علیرغم استفاده از بریس شدت انحراف جانبی ستون مهره همچنان رو به افزایش است هم از عمل جراحی استفاده می شود. مورد دیگری که از عمل جراحی برای درمان اسکولیوز استفاده می شود وقتی است که بدنبال بیماری های عصبی یا عضلانی ایجاد شده باشند. این اسکولیوز ها معمولا پیشرونده بوده و به درمان با بریس جواب مناسبی نمیدهند. 

عمل جراحی

در حین جراحی انحراف ستون فقرات پزشک ارتوپد با استفاده از وسایل فلزی مخصوصی به شکل پیچ، قلاب، سیم و میله ستون مهره را صاف تر کرده و آنها را در همین حال نگه میدارد. در این اعمال جراحی معمولاً از پیوند استخوان هم استفاده میشود تا مهره ها را در وضعیت اصلاحی جدید به یکدیگر جوش بدهند.. معمولاً در روز دوم بعد از جراحی بیمار می تواند بدون بریس راه برود و بعد از یک هفته از بیمارستان مرخص میشود. بعد از جراحی معمولاً دردی وجود ندارد. بیمار حدوداً بعد از 9-6 ماه میتواند به فعالیت های ورزشی برگردد با این حال چون قدرت انعطاف پذیری مهره بعد از جراحی کم می شود بیمار باید از انجام ورزش های شدید مثل ورزش های رزمی خودداری کند.

پکتوس به ناحیه‌ای بین گردن و دیافراگم اطلاق می‌شود که سینه از آنجا تشکیل می‌شود. این قمست از بدن که به اختصار پِکس نیز نامیده می‌شود، متشکل از دو عضله‌ی بال مانند و عضلات سینه‌ای بزرگ و کوچک است که به خم کردن بازوها، حرکت دادن شانه‌ها و حفظ حالت بدن کمک می‌کنند. مشکل سینه‌ی کبوتری در اکثر موارد تا قبل از سن بلوغ با استفاده از کمربند طبی یا بریس و به کمک تمرینات فیزیکی قابل درمان خواهد بود، لیکن پس از این سن معالجه‌ی این عارضه به این روش بسیار دشوار است. بهترین درمان برای بزرگسالانی که به این عارضه دچار شده‌اند، مخفی کردن آن به کمک ورزش برای قفسه سینه برجسته است.